POLNE RAZLIKE U RELACIJI IZMEĐU OSOBINA LIČNOSTI I VRŠNJAČKOG NASILJA

VIŠI OSNOVNOŠKOLSKI UZRAST

  • Milana Jovanov
  • Milan Oljača Filozofski fakultet, Univerzitet u Novom Sadu
  • Ilija Milovanović
Кључне речи: školsko nasilje, pol, osobine ličnosti, osnovna škola

Сажетак

Osnovni cilj ovog istraživanja jeste ispitivanje polnih razlika u intenzitetu i strukturi relacija između nasilnog ponašanja i osobina ličnosti na višem osnovnoškolskom uzrastu. Uzorak predstavljaju 322 učenika (60.8% devojčice) iz Srbije, uzrasta od 11 do 14 godina, koji pohađaju više razrede osnovne škole (V-VIII razred). Primenjena su dva upitnika, PRONA – namenjen proceni sklonosti i izloženosti nasilnom ponašanju i VP+2 - verzija za decu, koji operacionalizuje sedam leksičkih dimenzija ličnosti u našem jeziku.: Agresivnost, Otvorenost, Ekstraverziju, Neuroticizam, Savesnost, Pozitivnu i Negativnu valencu.Rezultati istraživanja upućuju na zaključak da Agresivnost i Negativna valenca pozitivno doprinose Sklonosti nasilnom ponašanju kod dečaka i devojčica, ali da u slučaju devojčica Pozitivna valenca dodatno doprinosi ovoj dimenziji nasilnog ponašanja. Izloženost nasilju je kod devojčica pozitivno povezana sa Neuroticizmom, dokovoj dimenziji nasilnog ponašanja kod dečaka pozitivno doprinosi Negativna valenca, a negativno Pozitivna valenca. Kada je reč o polnim razlikama, dečaci postižu više skorove na obe dimenzije nasilnog ponašanja, dok devojčice postižu više skorove na Savesnosti i Otvorenosti. Rezultati ovog istraživanja daju potvrdu nalazima prethodnih istraživanja ali i snažne praktične implikacije u kontekstu programa prevencije školskog nasilja.

Преузимања

Нема података

Референце

Besag, V. E. (2006). Bullying among girls: friends or foes? School psychology international, 27(5), 535-551. DOI: 10.1177/0143034306073401

Björkqvist, K., Lagerspetz, K. M., & Kaukiainen, A. (1992). Do girls manipulate and boys fight? Developmental trends in regard to direct and indirect aggression. Aggressive behavior, 18(2), 117-127. URL: http://www.vasa.abo.fi/svf/up/articles/do_girls_manipulate.PDF

Caravita, S. C., Di Blasio, P., & Salmivalli, C. (2010). Early adolescents’ participation in bullying: Is ToM involved?. The Journal of Early Adolescence, 30(1), 138-170. DOI: 10.1177/0272431609342983

Coie, J. D., & Dodge, K.A. (1998). Aggression and antisocial behavior. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology (Vol. 3, pp. 779–862). New York: Wiley.

Čolović, P., Kodžopeljić, J., & Nikolašević, Ž. (2014). Upitnik PRONA: Procena vršnjačkog nasilja kod učenika osnovnih i srednjih škola. Primenjena psihologija, 7(3-1), 277-296. URL: http://psihologija.ff.uns.ac.rs/primenjena/clanci/20142a277.pdf

Furnham, A., & Thompson, J. (1991). Personality and self-reported delinquency. Personality and Individual Differences,12(6), 585-593. DOI: 10.1016/0191-8869(91)90255-A

Heaven, P. C. (1996). Personality and self-reported delinquency: Analysis of the “Big Five” personality dimensions. Personality and individual differences, 20(1), 47-54. DOI: 10.1016/0191-8869(95)00136-T

Kodžopeljić, J., Smederevac, S., & Čolović, P. (2010). Razlike u učestalosti i oblicima nasilnog ponašanja između učenika osnovnih i srednjih škola. Primenjena psihologija, 3(4), 289-305. URL: http://psihologija.ff.uns.ac.rs/primenjena/clanci/20104289.pdf

Kodžopeljić, J., Smederevac, S., Mitrović, D., Dinić, B., & Čolović, P. (2014). School bullying in adolescence and personality traits: a person-centered approach. Journal of Interpersonal Violence, 29, 736‒757. DOI: 10.1177/0886260513505216

Maksimović, J., Raković, D., Jovanović, I., & Čolović, P. (2008). Povezanost vršnjačkog nasilja, osobina ličnosti i vaspitnih stavova. Primenjena psihologija, 1(3-4), 125-144. URL: http://psihologija.ff.uns.ac.rs/primenjena/clanci/20083-4125.pdf

Marsh, H. W., Parada, R. H., Yeung, A. S., & Healey, J. (2001). Aggressive school troublemakers and victims: A longitudinal model examining the pivotal role of self concept. Journal of educational psychology, 93(2), 411-419. DOI: 10.1037//0022-0663.93.2.411

Olweus, D. (2010). Understanding and researching bullying: Some critical issues. In S. R. Jimerson, S. M. Swearer, & D. L. Espelage (Eds.), Handbook of bullying in school: An international perspective (pp. 9‒33). New York and London: Routledge.

Olweus, D. (2013). School bullying: Development and some important challenges. Annual review of clinical psychology, 9, 751-780. DOI: 10.1146/annurev-clinpsy-050212-185516

Osler, A., & Vincent, K. (2003). Girls and exclusion: rethinking the agenda. Psychology Press. New York and London:Routlege.

Popadić, D. (2009 ). Nasilje u školama. Beograd: Institut za psihologiju i UNICEF.

Popadić, D i Plut, D. (2007). Nasilje u osnovnim školama u Srbiji-oblici i učestalost. Psihologija, 40(2), 309-328. URL: https://www.researchgate.net/profile/Dragan_Popadic/publication/247873684_Violence_in_primary_schools_in_Serbia_Forms_and_prevalence/links/56540f2908ae4988a7afc8a6.pdf

Popadić, D., Plut, D. i Pavlović, Z. (2014). Nasilje u školama Srbije: Analiza stanja od 2006 do 2013 godine. Institut za psihologiju, Beograd.

Ringrose, J., & Renold, E. (2010). Normative cruelties and gender deviants: The performative effects of bully discourses for girls and boys in school. British Educational Research Journal, 36(4), 573-596. DOI: 10.1080/01411920903018117

Salmivalli, C., & Nieminen, E. (2002). Proactive and reactive aggression among school bullies, victims, and bully‐victims. Aggressive behavior, 28(1), 30-44.DOI 10.1002/ab.90004

Schwartz D, Dodge, K. A, Pettit, G. S., & Bates, J. E. (1997). The early socialization of aggressive victims of bullying. Child Development, 68, 665–675. DOI: 10.1111/j.1467-8624.1997.tb04228.x

Solberg, M. E., Olweus, D., & Endresen, I. M. (2007). Bullies and victims at school: Are they the same pupils? British Journal of Educational Psychology, 77, 441–464.DOI: 10.1348/000709906X105689

Sullivan, K., Cleary, M., & Sullivan, G. (2003). Bullying in secondary schools: What it looks like and how to manage it. Sage Public.

Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics, 6th ed. Boston: Pearson.

UNICEF (2016). As children grow up, they become more vulnerable to other forms of aggression, including violence inflicted by their peers. https://data.unicef.org/topic/child-protection/violence/peer-violence/#, Sajtu pristupljeno 24.6.2017.

Vejmelka, L. (2013). Neke determinante vršnjačkog nasilja u adolescenciji. Ljetopis socijalnog rada, 19(2), 215-240. Preuzeto sa: http://hrcak.srce.he/95516

Wang, J., Iannotti, R. J., & Nansel, T. R. (2009). School bullying among adolescents in the United States: Physical, verbal, relational, and cyber. Journal of Adolescent health, 45(4), 368-375. DOI: 10.1016/j.jadohealth.2009.03.021

Wimmer, S. (2009). Views on gender differences in bullying in relation to language and gender role socialisation. Griffith Working Papers in Pragmatics and Intercultural Communication, 2, 18-26. URL: https://www.griffith.edu.au/__data/assets/pdf_file/0011/145289/2.-Wimmer---Gender-differences-in-bullying.pdf
Објављено
15. 01. 2018.
Bрој часописа
Секција
Психологија